Creatief schrijven ...wat is dat?
'Wil je een workshop geven aan de leerlingen van HAVO 2?' Met die vraag belde een oud klasgenote op die inmiddels zelf op het Radulphus College staat als leerkracht. 'Je bent toch journalist?' Ik viel even stil. 'Nou nee. Hmm. Ik ...eh ...ben creatief schrijver.' Ik heb er nog steeds moeite mee om het woord 'schrijver' te gebruiken voor mijn letteractiviteiten. En met 'creatief' beweeg je je helemaal op een hellend vlak. 'Nog beter,' was de enthousiaste reactie aan de andere kant van de lijn. 'Dat is wat ik zoek. Ik wil de leerlingen een keer heel wat anders aanbieden. Doe je het?' Ik voelde mijn hoofd knikken. Daar had zij niks aan en dus zei ik: 'Ja.'
Wie A zegt moet B zeggen en aldus startte het proces 'hoe dit aan te pakken' op in mijn hoofd. Ik verzon van alles maar bleef steeds steken op een en dezelfde vraag Creatief Schrijven... wat is dat eigenlijk? Als ik dat had uitgefigelierd (daar heb je er al eentje... heel creatief, staat niet in de Van Dale ...vrije vertaling: uitgedacht in de zin van ontknopen of ontwarren) dan kon ik verder. En ineens moest ik denken aan de crocs die iedereen draagt. Je weet wel die maffe gekleurde dingen die niks wegen en die overal gaatjes hebben. Toen ik die voor het eerst zag dacht ik aan de Smurfen en aan een perforator. 'Geperforeerde smurfensloffen' was wat er in mij opkwam. En ik riep Eureka.
In de bovenstaande situatie is Creatief schrijven iets overbrengen dat onstaat uit wat je ziet in combinatie met de associaties die je met dat beeld hebt en waardoor er in het mooiste geval een nieuwe belichting ontstaat van dat beeld.
Ik had een uitgangspunt. En nu moest ik alleen nog even verzinnen hoe ik dat ging overbrengen aan veertienjarigen.
De Workshop
Uitgaande van bovenstaande uitgangspunt over Creatief schrijven kwam ik tot de conclusie dat ik de leerlingen drie dingen wilde laten ervaren: Zien, overbrengen en uniek associeren. Van daaruit wilde ik ze naar het schrijven van een creatief stukje brengen.
Ik begon met Zien. Wat we zien is niet hetzelfde. We kunnen naar iets kijken en toch iets anders zien. Ik hield ze deze poster voor en vroeg wat ze zagen. De meesten zagen maar een ding. Een jonge vrouw was veruit favoriet, een paar zagen een oude vrouw, iemand zag er een papegaai in. Er waren er maar enkelen die allebei de vrouwen in de poster ontdekten. Ok, point taken. We zien niet allemaal hetzelfde.
Vervolgens vroeg ik om een vrijwilliger. Daaraan geen gebrek. Maar ik had er maar eentje nodig om het te hebben over 'overbrengen wat je ziet'. De vrijwilliger kreeg deze tekening in handen: 
Alleen de vrijwilliger mocht de figuur zien. De rest van de klas niet. Papier en potlood erbij en daar gingen we. De vrijwilliger moest proberen enkel met woorden over te brengen wat hij zag. Een onmogelijke opdracht, maar daar ging het ook om. Om te laten zien hoe moeilijk het is om over te brengen wat je ziet. Niemand kon de figuur reproduceren al waren er enkelen die er redelijk dichtbij zaten. De leerlingen waren verbaasd dat het zo moeilijk was.
Van te voren had ik de klas in groepen verdeeld. Op elke groepstafel stond een andere kleur. En ik begon over associaties die we hebben met woorden. Vaste associaties die ons zijn ingeprent. Een rondje door de klas met woorden leverde dat ook op. Ik zeg 'huis' dan zeg jij 'dak'. Ik zeg 'kat' dan zeg jij 'muis'. Vervolgens kregen de leerlingen de opdracht om tien woorden op te schrijven die in hun opkwamen bij de kleur op hun tafel. 'Anything,' zei ik. 'Wat er ook in je opkomt. Er is geen goed of fout.'
Driftig werden lijstjes opgesteld. Toen iedereen klaar was heb ik ze gevraagd om de woorden in de groep door te nemen. Elk woord dat een ander ook had moest geschrapt worden. 'Dat is een algemene associatie. We willen naar de unieke, die alleen van jou zijn.' Hilariteit alom. Men bleek meer gemeenschappelijk te hebben dan ze gedacht hadden. Maar er bleef genoeg over. 'Ok, zei ik. 'Met de woorden die je nu nog over hebt ga je een stukje schrijven. Je moet ze allemaal gebruiken. Verbindt ze maar aan elkaar. It doesn't have to make sense.' Een enkeling had niks over -had ook geen tien woorden opgeschreven- en kreeg de opdracht om een stukje over 'niks' te schrijven.
Daarna heb ik ze gevraagd om hun stukje voor te dragen. Alleen voor wie wilde want het is niet gemakkelijk je bloot te geven. Het was geweldig wat eruit kwam:
Donald Duck en geel: 'Donald Duck is in werkelijkheid geel.'
Niks: 'Niksen niksen. En maar niksen. Niks is donker, is verdrietig.'
Gele kruis, djus, pudding, funchi: 'Kome funchi, bebe djus, un pudding komo toetje, i despues... bai Gele Kruis.'
Jongens, groot, zacht, muur: 'As big as the sky, as soft as the sea. And still sometimes as hard as a wall. I'm telling about a boy who I can either love or hate. It's the same with blue.'
And that my friends is Creative Writing !!
Voor je het weet ...
De uitnodiging hing al een week aan de ijskast. De uitnodiging voor een dansfeest. Van 20.00 tot 24.00. Bij iemand thuis die ik niet kende. De gulle feestgever kende ik ook niet. Dit papier zonder fatsoenlijke afzender -er stond een nogal vaag msn adres op- kondigde het eerste dansfeest aan waar mijn 12-jarige zoon aan wenste deel te nemen.
Mijn zoon hing het aan de ijskast zodat ik het niet kon negeren. Op maandag en dinsdag kon ik me dat nog permiteren. Het papier flapperde zo nu en dan voor mijn gezicht en dan deed ik net of ik het niet zag. Mijn hart mopperde: 'Nu al, hij is nog maar 12.'
Woensdagavond zat ik met het papier in mijn handen op de bank. Min of meer gedwongen want mijn zoon had voorzichtig geinformeerd naar een antwoord. 'Ik weet het nog niet. Ik zal erover nadenken.' Even taxeerde hij mijn gezicht en stelde vast dat het nog kon vriezen of dooien. Hij zou het afwachten.
Geen bekend adres, geen bekende mensen, een meisje dat hij slechts drie minuten -ok, een paar uur- had meegemaakt, een vriendinnetje van een vriendinnetje. Wat moest hij daar? Hij kende die mensen helemaal niet. En ik besloot dat het zou vriezen. Maar zag toen al flink wat scheuren in het ijs. Was dit eerlijk? Ik moest hem toch eens laten gaan?
Donderdag belde ik een vriendin met hetzelfde dilemma. Zij zag het ook helemaal niet zitten, maar ergens voelde het niet helemaal ok. We kwamen uit op een strategie, die wel een tikkeltje smerig was. Een compromis zouden we ze voorstellen. Tot 23.00 uur en langer niet.
In eerste instantie was de reactie zoals wij die voorzagen. 'Nou, dan hoef ik helemaal niet. Ik ga niet als eerste weg van een feestje.' Mijn vriendin en ik haalden opgelucht adem. Ziezo, dat was opgelost. 's Avonds bracht ik mijn zoon een zoen voor het slapen en zag zijn meer dan teleurgestelde gezicht. Dit was natuurlijk het feest van het jaar. Hij zou er niet bij zijn. Hij snapte het wel maar toch. In zijn ogen las ik wat hij dacht te gaan missen. Vertwijfeld liep ik de slaapkamer uit. Ik kon het me nog zo goed herinneren. De feestjes waar iedereen kwam en waar ik de volgende morgen op school van mocht 'nagenieten'. Maar ik was 17 toen.
Vrijdagmorgen vroeg ik hem eens te inventariseren onder de andere potentiele feestgangers. Stralend kwam hij thuis. 'Mam, het is ok hoor. Er zijn er meer die niet zo laat mogen. Dus we hebben toch besloten om te gaan.'
Zaterdagavond reden mijn vriendin en ik onze jongens naar hun feest. Twee mooi aangeklede mini mannen zaten fluitend achterin. Samen zagen we ze uitstappen en hun plek innemen in het sociale circuit waar ouders tot voedsel-en dakverstrekkers zijn gereduceerd. Het was heel stil in de auto toen wij ze hadden afgezet. Ons beiden bewust: Dit is het begin van nog veel meer.
AD portret Albert Schoobaar
Een schrijver, acteur, regisseur en niet per definitie in die volgorde. Ariadne en ik interviewden een man die we al langer op het oog hadden. Ontmoet Albert Schoobaar.
‘Aan succes zitten verwachtingen vast en dat is soms doodeng’
,,Echt, willen jullie mij doen? Oh my God.’’ Met die woorden stemt Albert Schoobaar in met een interview. Voor Ariadne en mij vervult hij daarmee een wens. Hij stond al langer op ons lijstje. Albert is schrijver, acteur, regisseur en artistiek leider van de theatergroep KadaKen. We spreken af op een plek waar rust en inspiratie samenkomen. Voor Albert is dat het Avila Hotel. ,,Ik ben op Curaçao geboren, als jongste in een gezin van 12 kinderen. In onze familielijnen moet ‘iets’ Spaans hebben gezeten. De grootmoeder van mijn vader heette ‘Escobar’. Later is dat in het register in ‘Schoobaar’ veranderd.’’ Albert is van de wijk Coronet. Zijn basisschool is De Oranjeschool. ,,Mijn moeder was heel erg jong toen ze mijn vader leerde kennen. Er zat 15 jaar leeftijdsverschil tussen. Dat moet niet makkelijk geweest zijn. Toen ik vijf was ging ze weg. Dat weet ik nog. Mijn zussen en ik stonden bij de deur en ze stootten me aan. ‘Ga zeggen dat ze moet blijven.’’ Maar Alberts moeder gaat toch. ,,Ze hield wel contact met ons. Ze kwam regelmatig langs, nooit lang maar ze kwam.’’ Met het vertrek van Alberts moeder verdwijnen ook strengheid en toezicht. ,,Er was niemand die tegen me zei dat ik netjes moest zitten. Dat dit niet hoort en dat niet. Ik was als kind heel vrij. Niet alleen fysiek, ook in mijn hoofd. Ik kon alles tot me nemen zoals het kwam zonder daar ideeën bij te hebben. Met de hond achter de kippen aanjagen en genieten van de vrijheid zonder na te denken over consequenties. Spelen en vies worden zonder op je kop te krijgen. Ik creëerde toen al een fantasiewereld om me heen. Vaak in mijn eentje. En een lange tijd was dat oke.’’
Dief
De man werd gesnapt in de supermarkt. Vier flessen wijn hingen in zijn broek. Ergens tussen zijn bovenbenen en zijn kuiten. Hij werd hardhandig door het personeel aangepakt en uitgejouwd. 'Ladron, ladron bo ta.' De man reageerde wat angstig maar vooral met een verontwaardiging die voortkwam uit een ernstige miskwalificatie van zijn gedrag. 'Sorry, sorry maar ik ben geen dief. Ik kan het niet helpen. Een zuiplap is wat ik ben.'
Uit het leven gegrepen. Met dank aan mijn buurman.
Stap 1 voor een medaille
Elk jaar is er voor de kinderen van de basisschool een vijfkamp. Een vijfkamp die eigenlijk uit vier delen bestaat. Twee wandelmarsen, een heuvelklim en een atletiekochtend. Wie alle vier de onderdelen volbrengt krijgt een medaille. Mijn jongste zoon hoorde 'medaille' en reageerde als een stier op een rode vlag. 'Ik wil meedoen, mama.' Ik zuchtte even want dit had consequenties. Een paar duizend kinderen doen hieraan mee. De vijfkamp is een behoorlijk massale happening. En mijn jongste is een gedreven haantje de voorste die ik in gedachten al van een heuvel af zag stuiteren omdat hij sneller wil dan snel. 'Ok,' zei ik dus. 'Maar dan ga ik met je mee.' Per slot van rekening is hij nog maar negen en kan ik om heel eerlijk te zijn geen juf op zijn school aanwijzen die hem bijbenen kan. Ik heb nog overwogen een riem en tuigje te kopen maar dat vond ik toch wat te ver gaan. Zijn moeder mee zou hopelijk remmend genoeg werken. Ik heb het nog nooit zo mis gehad. 
In de bus wilde hij niet naast me zitten. Ik zat voorin en hij zo ver mogelijk van mij vandaan. Ergens achterin, verscholen tussen twee vriendjes.
De start van wandelmars was ergens achter suffissant en liep door tot aan sdk. Een kleine 8 kilometer grotendeels door de mondi en wat woonwijken.
Vanaf het begin liep hij vooraan. In elk geval de eerste 5 kilometer. No where to be seen. Ik moest rennen om te kijken of ik ergens een blonde krullenbol zag. En zodra die krullenbol mij zag, ging hij nog een tandje harder. Hij had mij echt niet nodig. Sterker nog ik bleek in plaats van een remmende werking een nogal versnellende werking op hem te hebben. Met slechts een troef in handen. Ik droeg het water. Ik besloot mijn eigen tempo aan te houden en af te wachten wanneer zijn moraal door de hitte zou worden aangetast. Onderweg begeleidde ik andere kinderen en schoot ik plaatjes.
Pas twee kilometer voor het einde kreeg hij dorst en zocht hij me op. Tuurlijk vond ik dat leuk, ookal wist ik dat dit bezoek puur functioneel was. Ik was zijn kameel met water. Even liepen we gelijk op en toen kwam het eindpunt in zicht. Zoef de Haas was met de snelheid van het licht verdwenen. Flink de pas erin om zeker vijf minuten eerder dan zijn lastdier aan te komen.
'Het was leuk he, mam,' zei hij tevreden toen we naar huis reden. Ik graaide in zijn krullenbol die nu in elk geval bereikbaar was voor mij. En ik vroeg mij af of bege'lijd'moeders ook een medaille krijgen.
Een kist vol vieze woorden
In de bibliotheek was ze te vinden. Tijdens de Literaire Trippelzone. Het meisje Pien dat zo vaak vieze woorden had gezegd dat ze van haar Oma (die misschien eigenlijk een heks is) een vreselijke straf kreeg.
Ze kreeg jeuk van elk niet-net woord dat ze zei en dat zou pas over gaan als ze 1.000 vieze woorden verzameld had ...van andere kinderen.
De kinderen hielpen haar. Ze stapten de kist in. Het deksel ging dicht. En ...daar binnenin die kist schreeuwden ze hun vieze woord. Heel hard om het goed op te bergen.
Want daarna moesten ze beloven dat ze hun vieze woord nooit, nooit, nooit, nooit, nooit meer zouden gebruiken.
Foto's van Marloes Voogsgeerd
Drusela in de Literaire tippelzone 2009
Middenin de Nieuwstraat zit ze. In een uitgebrand huis. Haar tafel gedekt voor onverwacht verwachte gasten. Drusela met haar woordenrestaurant.
Een menukaart met verhalen wordt de wachtenden voorgelegd zodat zij kunnen bepalen wat de tafelgast nuttigen zal. Terwijl Drusela het ondertussen haar gasten zo gemakkelijk mogelijk maakt. Een theedoek om voor de vlekken want zoals Drusela meent : 'Woorden zijn leuk, maar je moet er niet mee knoeien.' Even het bord schoonpoetsen met de binnenkant van haar jurk. Een lepel oppouleren met een ademzucht. En dan kan het souperen beginnen met een door een ander gekozen woordengerecht.
Foto's van Marloes Voogsgeerd
Drusela's menu
Little bites of life
Uit de keuken van Elodie Heloise
Menukaart
-Vrouwvolk, zacht en romig
-Kruidenbuiltje, exotisch
-De waker, oma’s recept
-Angelitos, hemels
-Roadtrip, pittig
-Papialands, fusion
-Shon Jan, stevig
Laatste reacties